Tevfik Fikret

Tevfik Fikret(1867-1915)

Edebiyat kitaplarında sıkça rastladığımız Servet-i Fünun akımının temsilcisi ve öncü şairi Tevfik Fikret’tir.Şiirde batılılaşmanın büyük bir aşaması sayılan edebiyat hareketlinin özelliği,biçimsel yenilik kadar şairin içinde toplumsal gözüşleridne çoşkun bir şekilde anlatılması olmuştur.

   24 Aralık 1867 yılında İstanbul Aksaray’da doğan Tevfik Fikret’in babası sarayda önemli görevlerde bulunmuş ve Pertevniyal Valide Sultan’n kahyalığını yapmış Hüseyin Efendi’dir.Babasından dürüstlüğü,kendisi küçük yaşta iken ölen annesinden hassasiyeti ve duygusallığı üzerinde taşıyan Tevfik Fikret bu etkiyi hayatına ve eserlerine yansıtmıştır.

   Akrasay Mahmudiye Rüştiyesi’nde başladığı okuluna Rus savaşı yüzünden göçmenler yerleştirilince eğitimine Galatasaray Lisesi’nde devam etmiş ve disiplinli bir öğrenci olarak mezun olmuştur.Henüz on dört-on beş yaşında iken Nazmi mahlasıyla divan şiiri tarzında ilk şiirlerini yazan ve bunu çeşitli dergilerde yayınlayan Tevfik Fikret,birincilikle bitirdiği okulunun ardından memuriyete atılmış ve Sadaret Kalemi’ne geçmişti.Bir yandan da Gedikpaşa’daki Ticaret okulunda Türkçe,Fransızca ve yazı dersleri verdi ve daha sonrasında mezun olduğu Galatasaray Lisesi’ne Türkçe öğretmeni oldu.Yıllar sonra aynı okula müdür oldu ve eğitimi düzene koyma yönündeki çalışmalarına tepki gösteren kimseler olunca da istifa etti.Ardından Rumelihisarı sırtlarındaki,planlarını kendisinin yaptığı ve adına Asiyan dediği köşküne çekilerek hayatının sonuna dek burada yaşadı.1925 yılında ölen Tevfik Fikret, Eyüp Sultan Mezarlığı’na defnedildi ancak mezarı daha sonra müze haline getirilen Aşiyan’a nakledildi.

   On beş yaşında iken Tercüman- Hakikat Gazetesi’nde ilk gazelini yayınlayan Tevfik Fikret, Mirsad dergisinin açtığı yarışmada birinci olmuş ve Malumat dergisinin yazı işleri müdürlüğü görevini yürütmüştü.Recaizâde Ekrem’in aracılığıyla başyazar olduğu Servet-ü Fünun dergisini bir edebi okul haline getirdi ve Türk Edebiyatı’nın pek çok yazar ve şairinin yetiştirilmesinde rol oynadı.Cenap Şehabettin,Halit Ziya,Hüseyin Cahit,Hüseyin Suat gibi önemli şair ve yazarları toplayan Tevfik Fikret ,Servet-i Fünun ekolünü kurdu.

   Şekil,biçim ve dil olarak yenileşen ve başkalaşan şiire imza atan Tevfik Fikret’in şiire getirdiği yenilik şiiri nesne yaklaştırmasıydı.Yenilikçi şair kimliğiyle kısa sürede büyük bir şöhrete kavuşan Tevfik Fikret,manzum öykü biçiminde yazdığı eserlerinde toplumsal adaletsizlikleri ele alıyor,aruz ölçüsünü büyük bir maharetle kullanarak şiiri konuşma diline yakınlaştırıyordu.Kişisel duygularını,düş kırıklıklarını yansıttığıı şiirleri yanında doğayı anlayıp tasvir ettiği şiirleri de ilgi görüyordu.

   Sansür baskılarının gittikçe artması üzerine Aşiyan köşküne çekilen Tevfik Fikret,ülke dertlerini ve vatanla ilgili kaygılarını dile getirdiği ‘Sis’,’Sabah Olursa’ ve Mazi-Ati’’ gibi etkisi oldukça yüksek olan şiirlerini yayınladı.O zamanlar basılması yasak olan bu şiirler elden ele,dilden dile dolaştı.

   23 Temmuz 1908 yılında Meşrutiyet ilan edilince umuda kapılarak evinden çıkarak tekrar toplum içine döndü.Eski arkadaşlarından Hüseyin Cahit ve Hüseyin Kazım’la ‘Tanin’ gazetesini kurdu,gazetenin ilk sayısında ve birinci sayfasında Sis şiirini yayınladı.Ancak bir süre sonra yeni dönemden de umudunu keserek tekrar Aşiyan’a çekildi.Özgürlük yanlılarının dillerinden düşürmediği şiirlerine yeni bölümler ekleyerek ’Rübab-ı Şikeste’ isimli eserini yeniden bastırdı.Bu kitabını oğlunun kimliğinde ülkenin bütün gençlerini anlattığı’Haluk’un Defteri’ izledi.Bu şiirler Türk milletinin yükselen sesi oldu.’Doksanbeşe Doğru’,’Rübabın Cevabı’,Han-ı Yağma(Yağma Sofrası) gibi şiirler adaletsizliğin karşısında duran güçlü bir ses oldu.Çocuklar için yazdığı ‘Şermin’ isimli hece ölçüsüyle yazılan eseri ise Türk Çocuk Edebiyatı’nın en güzel örneklerinden birisidir.Tevfik Fikret ’Ümit ve Azim’ isimli bir çocuk dergiside çıkartmıştır.Bu samimi uğraş,şairin kalbinde çocuksu bir taraf olduğunu gösterir.

   Aruz vezninde yazılan şiirlere yenilik getiren ve serbest veznin temellerini atan Tevfik Fikret,modern şiirimizin biçim ve anlatım imkanlarını zenginleştirmiştir.Şiire getirdiği bu biçimsellik yanında yurt bilincini,namusu,içtenliği ve halkçılığıyla çağdaş toplumcu şiirimizin temellerini atmıştır.